„Ludzie ludziom zgotowali ten los…” - Zofia Nałkowska, „Medaliony”

Geneza II wojny światowej

Po zakończeniu I wojny światowej, wbrew oczekiwaniom autorów ładu wersalskiego, nie doszło do stworzenia trwałych podstaw pokoju i stabilności. Nieuchronność wybuchu kolejnego konfliktu o zasięgu globalnym wynikała przede wszystkim z nieuregulowania szeregu problemów natury politycznej oraz niesprawiedliwych – w opinii niektórych państw – traktatów pokojowych, często opartych na arbitralnych rozwiązaniach nieuwzględniających stanu faktycznego. Problemy, niezależnie od kwestii porozumień pokojowych, nie dotyczyły wyłącznie rozliczeń po zakończeniu wojny i nie były unikatowe dla państw europejskich. Nie należy bowiem zapominać o gwałtownych zmianach społecznych, politycznych, gospodarczych, które zachodziły w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Wybuch II wojny światowej był konsekwencją zarówno wieloletnich sporów międzynarodowych, jak i radykalizacji społeczeństw, co zaowocowało wykształceniem totalitarnych doktryn dążących do konfrontacji, także militarnej. Powstanie ruchu nazistów w Niemczech, faszystów we Włoszech, upadek caratu i rządy bolszewików, ekspansja terytorialna Związku Radzieckiego oraz militaryzacja Japonii złożyły się na obraz świata targanego licznymi konfliktami i pogrążającego się w chaosie. Kruchy ład wypracowany po I wojnie światowej nie mógł przetrwać próby czasu, także ze względu na słabość systemów zabezpieczających pokojowe współistnienie państw i narodów, do czego przyczyniły się błędy polityki „łagodzenia” oraz nieuregulowane kwestie granic stanowiące problem przede wszystkim Europy.

Część problemów dotyczyła także Polski. II RP, państwo młode, odbudowujące się po 123 latach zaborów, także borykało się z kłopotami wewnętrznymi oraz trudnymi relacjami z sąsiadami. Należy podkreślić, że omawianie genezy, a w jej ramach bezpośrednich przyczyn wybuchu II wojny światowej, wymaga szerokiego kontekstu, ale także dużego wyczucia historycznego, by dostrzec, jak skomplikowana i trudna była ówczesna sytuacja i jak wiele czynników należy wziąć pod uwagę. Zaprezentowane poniżej teksty umożliwią Czytelnikom zrozumienie procesów, które doprowadziły do największej tragedii w dziejach ludzkości. Artykuły obejmują wydarzenia z okresu dwudziestolecia międzywojennego pogrupowane chronologicznie.

 

Nowa Europa – sytuacja po I wojnie światowej

Wynik I wojny światowej – postanowienia traktatu wersalskiego

Sprawa Polski na konferencji wersalskiej

Gospodarcze i społeczne skutki I wojny światowej

Odrodzenie Polski – odzyskanie niepodległości

Niemcy po I wojnie światowej – rewolucja listopadowa i powstanie Republiki Weimarskiej

Historia Republiki Weimarskiej – od hiperinflacji do kryzysu ekonomicznego

Utworzenie i historia Ligi Narodów

Układ z Rapallo – początek współpracy niemiecko-radzieckiej

Kryzys ekonomiczny – Wielki Kryzys lat dwudziestych

Nastroje społeczne w okresie dwudziestolecia

Antysemityzm w Europie w okresie dwudziestolecia międzywojennego

Niemiecka polityka względem ludności żydowskiej

Ustawy norymberskie

Wojna włosko-etiopska

Wojna domowa w Hiszpanii – preludium światowego konfiktu cz. 1

Guernica – malarskie wyobrażenie wojny domowej w Hiszpanii

Dąbrowszczacy w wojnie domowej w Hiszpanii i sowieckie wsparcie dla republikanów

Wojna domowa w Hiszpanii – konsekwencje

„Noc Kryształowa”

Przedwojenne sojusze – próby porozumienia w przededniu wojny

Przedwojenne konflikty – punkty zapalne w Europie

Oś Berlin-Tokio-Rzym

Państwa Osi – sojusznicy Hitlera?

Błędy doktryny „łagodzenia” – krótkowzroczna polityka Zachodu

Aneksja Austrii – niemiecki „Anschluss”

Konferencja monachijska – świat ustępuje Hitlerowi

Zajęcie Czechosłowacji przez wojska niemieckie

Pakt Ribbentrop-Mołotow

Francuskie przygotowania do wojny

Brytyjczycy przed wojną

Amerykański izolacjonizm

Polityka zagraniczna Polski względem państw ościennych w świetle expose II RP

Przyczyny wybuchu II wojny światowej

Informacje ogólne na temat przebiegu II wojny światowej

 

Zobacz także działy tematyczne:

Totalitaryzmy II wojny światowej

Historia nazizmu i nazistów

Polska w okresie dwudziestolecia międzywojennego