„Ludzie ludziom zgotowali ten los…” - Zofia Nałkowska, „Medaliony”

ZABIĆ, ABY ŻYĆ

Książka Stefana Gazeła „Zabić aby żyć” ukazała się na Zachodzie w języku angielskim w końcu lat 50. I odniosła niewątpliwy sukces na rynku anglojęzycznym. Oto pojawił się bohater, który własnoręcznie, z bliska, patrząc swoim wrogom w oczy, zabił około 20 osób. Jak pisze Gazeł, takich ludzi jak on, którzy musieli osobiście twarzą w twarz walczyć o przeżycie i zabijać wrogów było w drugiej wojnie światowej niezwykle mało. Jego wspomnienia są wstrząsającym zapisem walki na śmierć i życie, w której najważniejszym celem było po prostu przeżyć.

ZAPOMNIANY BOHATER

„Próbowałem żyć, nie potrafię” – napisał tuż przed śmiercią, 16 października 1959 roku, w swoim mieszkaniu w Monachium Zbigniew Blichewicz, ps. „Szczerba”. Oprócz butelki whisky i pustej fiolki po środkach nasennych znaleziono przy nim list adresowany do kolegi, tak jak on kawalera Virtuti Militari, Tadeusza Chciuka „Celta”, a w nim prośbę, aby doprowadził on do wydania jego wspomnień z Powstania Warszawskiego. Tak rozstał się ze światem zapomniany, jeden z największych bohaterów Powstania Warszawskiego, obrońca Starówki, porucznik „Szczerba”.

NOWA ODSŁONA PORTALU

Drodzy Czytelnicy! Minęło ponad piętnaście lat od momentu, gdy w Internecie ukazał się pierwszy tekst portalu „II wojna światowa”. Piętnaście długich lat, w czasie których portal stał się jednym z najważniejszych polskich serwisów poświęconych historii, wspierającym ważne inicjatywy kulturalne, edukacyjne i społeczne. Dziś zaczynamy nowy rozdział działalności pod adresem WarHist.pl!
Dziękuję za Wasze wsparcie, uwagi, merytoryczną krytykę – bez Was portal nie mógłby istnieć i nigdy by nie powstał! Mam nadzieję, że wciąż będzie dla Was źródłem wielu interesujących lektur.

POLACY RATUJĄCY ŻYDÓW

24 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Polaków Ratujących Żydów. Z tej okazji publikujemy dla Was gościnny artykuł Filipa Czerwińskiego, autora książki „Słuszny wybór”. To niezwykła opowieść o polskich Sprawiedliwych, Wiesławie i Domiceli Czerwińskich, którzy w trakcie II wojny światowej przygarnęli małego żydowskiego chłopca Bogdana, ratując mu tym samym życie. Po latach obydwoje zostali odznaczeni medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. Powyżej możecie zobaczyć dyplom honorowy, który został przekazany rodzinie Czerwińskich wraz z odznaczeniem, a w materiale liczne zdjęcia archiwalne, w tym oczywiście fotografie rodziny Czerwińskich i małego Bogdana.

NOWY CYKL ARTYKUŁÓW

Karykatura, którą widzicie ilustrowała opór Etiopczyków przeciwko agresji Włochów. Na pierwszym planie znajduje się oczywiście faszystowski dyktator Benito Mussolini.
Etiopczykom udało się przetrwać włoską inwazję. Z pomocą Brytyjczyków pokonali wroga i mogli budować niepodległe państwo w Afryce Wschodniej. Przygotowaliśmy dla Was kilka nowych artykułów, które odnoszą się do tych wydarzeń. Piotr Kruze nakreślił rys wydarzeń w Afryce Wschodniej. Z kolei Marek Korczyk i Szymon Cieślik zaserwowali wyborne zestawienie najważniejszych czołgów włoskich i brytyjskich wykorzystywanych na froncie afrykańskim.

27. Listopad
TEGO DNIA

1940 – w rejonie Przylądka Spartivento na Morzu Śródziemnym doszło do bitwy między okrętami brytyjskimi i włoskimi. Starcie nie zostało jednoznacznie rozstrzygnięte, choć zespół okrętów Royal Navy dowodzony przez adm. Sommerville’a doprowadził do wycofania przeciwnika.

1941 – ostateczne odblokowanie pustynnej twierdzy w Tobruku przez nacierające ze wschodu siły brytyjskiej 8. Armii. Sukces w walkach o Tobruk wyznaczał koniec operacji „Crusader” zainicjowanej w kwietniu 1941 roku.

1941 – po tygodniu walk zakończyła się bitwa o Rostów. Niemieckie jednostki zostały zmuszone do wycofania pod naporem kontrofensywy sowieckiej Armii Czerwonej. Starcie jest określane jako pierwsza bitwa lądowa przegrana przez Wehrmacht w trakcie II wojny światowej.

1942 – w nocy z 27 na 28 listopada rozpoczęła się niemiecka operacja masowych wysiedleń Polaków zamieszkujących Zamojszczyznę. Ludność terenów okupowanych pakowano do transportów i wywożono w głąb Generalnego Gubernatorstwa lub III Rzeszy. Zamojszczyzna miała zostać przeznaczona do kolonizacji przez niemieckich osadników.

1942 – w Tulonie doszło do samozatopienia francuskiej floty. Wobec zagrożenia przejęciem floty Republiki Vichy przez Niemców adm. de Laborde nakazał zniszczenie okrętów. Łącznie uszkodzono lub zatopiono kilkadziesiąt jednostek.

1944 – zmasowany nalot brytyjskiego lotnictwa na niemiecki Fryburg. W operacji wzięło udział kilkaset alianckich bombowców. W wyniku bombardowania zginęło 2800 mieszkańców Fryburga.

1945 – rozpoczęcie alianckiej operacji opatrzonej kryptonimem „Deadlight”. Jej głównym założeniem było zniszczenie niemieckich okrętów podwodnych stacjonujących w zachodnich bazach morskich od zakończenia II wojny światowej. Na przełomie 1945 i 1946 roku zatopiono ponad 100 niemieckich U-Bootów.

CIEKAWOSTKI

W Ardenach słychać kolędy – święta na froncie

We wspomnieniach amerykańskich żołnierzy pojawiają się relacje o ubieraniu zaimprowizowanej choinki, wspólnym śpiewaniu kolęd. Wszystko to w przerwie od wzajemnego ostrzału i przy poczuciu ogromnej tęsknoty za odległym o tysiące kilometrów domem.

„I am Polish” – czeski pilot Polakiem

Zawsze konsekwentnie odmawiał angażu do czeskich sił powietrznych, podkreślając silną więź z Polakami – czeski pilot w praktyce stał się Polakiem. Zasłynął także ze specyficznego sposobu „polowania” na niemieckie samoloty.