„Ludzie ludziom zgotowali ten los…” - Zofia Nałkowska, „Medaliony”

ZABIĆ, ABY ŻYĆ

Książka Stefana Gazeła „Zabić aby żyć” ukazała się na Zachodzie w języku angielskim w końcu lat 50. I odniosła niewątpliwy sukces na rynku anglojęzycznym. Oto pojawił się bohater, który własnoręcznie, z bliska, patrząc swoim wrogom w oczy, zabił około 20 osób. Jak pisze Gazeł, takich ludzi jak on, którzy musieli osobiście twarzą w twarz walczyć o przeżycie i zabijać wrogów było w drugiej wojnie światowej niezwykle mało. Jego wspomnienia są wstrząsającym zapisem walki na śmierć i życie, w której najważniejszym celem było po prostu przeżyć.

ZAPOMNIANY BOHATER

„Próbowałem żyć, nie potrafię” – napisał tuż przed śmiercią, 16 października 1959 roku, w swoim mieszkaniu w Monachium Zbigniew Blichewicz, ps. „Szczerba”. Oprócz butelki whisky i pustej fiolki po środkach nasennych znaleziono przy nim list adresowany do kolegi, tak jak on kawalera Virtuti Militari, Tadeusza Chciuka „Celta”, a w nim prośbę, aby doprowadził on do wydania jego wspomnień z Powstania Warszawskiego. Tak rozstał się ze światem zapomniany, jeden z największych bohaterów Powstania Warszawskiego, obrońca Starówki, porucznik „Szczerba”.

NOWA ODSŁONA PORTALU

Drodzy Czytelnicy! Minęło ponad piętnaście lat od momentu, gdy w Internecie ukazał się pierwszy tekst portalu „II wojna światowa”. Piętnaście długich lat, w czasie których portal stał się jednym z najważniejszych polskich serwisów poświęconych historii, wspierającym ważne inicjatywy kulturalne, edukacyjne i społeczne. Dziś zaczynamy nowy rozdział działalności pod adresem WarHist.pl!
Dziękuję za Wasze wsparcie, uwagi, merytoryczną krytykę – bez Was portal nie mógłby istnieć i nigdy by nie powstał! Mam nadzieję, że wciąż będzie dla Was źródłem wielu interesujących lektur.

POLACY RATUJĄCY ŻYDÓW

24 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Polaków Ratujących Żydów. Z tej okazji publikujemy dla Was gościnny artykuł Filipa Czerwińskiego, autora książki „Słuszny wybór”. To niezwykła opowieść o polskich Sprawiedliwych, Wiesławie i Domiceli Czerwińskich, którzy w trakcie II wojny światowej przygarnęli małego żydowskiego chłopca Bogdana, ratując mu tym samym życie. Po latach obydwoje zostali odznaczeni medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. Powyżej możecie zobaczyć dyplom honorowy, który został przekazany rodzinie Czerwińskich wraz z odznaczeniem, a w materiale liczne zdjęcia archiwalne, w tym oczywiście fotografie rodziny Czerwińskich i małego Bogdana.

NOWY CYKL ARTYKUŁÓW

Karykatura, którą widzicie ilustrowała opór Etiopczyków przeciwko agresji Włochów. Na pierwszym planie znajduje się oczywiście faszystowski dyktator Benito Mussolini.
Etiopczykom udało się przetrwać włoską inwazję. Z pomocą Brytyjczyków pokonali wroga i mogli budować niepodległe państwo w Afryce Wschodniej. Przygotowaliśmy dla Was kilka nowych artykułów, które odnoszą się do tych wydarzeń. Piotr Kruze nakreślił rys wydarzeń w Afryce Wschodniej. Z kolei Marek Korczyk i Szymon Cieślik zaserwowali wyborne zestawienie najważniejszych czołgów włoskich i brytyjskich wykorzystywanych na froncie afrykańskim.

29. Listopad
TEGO DNIA

1939 – w nocy z 29 na 30 listopada Niemcy spalili pochodzącą z XIX wieku Wielką Synagogę w Oświęcimiu.

1939 – w ramach polityki depolonizacyjnej na okupowanych terytoriach polskich Sowieci przyznali ludności obywatelstwo radzieckie.

1941 – wojska radzieckie odbiły Taganrog w obwodzie rostowskim.

1943 – jugosłowiański Antyfaszystowska Rada Wyzwolenia Narodowego Jugosławii (AVNOJ) zadeklarowała, iż po zakończeniu wojny nie nastąpi restauracja monarchii, a przywództwo obejmie Josif Broz Tito.

1944 – Tomasz Arciszewski został powołany na stanowisko premiera Rządu RP na Emigracji. Zastąpił Stanisława Mikołajczyka. W skład rządu Arciszewskiego nie weszli przedstawiciele Stronnictwa Ludowego, na którego czele stał odwołany Mikołajczyk.

1944 – amerykański okręt podwodny USS „Archerfish” dokonał udanego ataku torpedowego na japoński lotniskowiec „Shinano”. W efekcie okręt został zatopiony.

1944 – albańscy partyzanci ostatecznie wyzwolili kraj spod niemieckiej i włoskiej okupacji.

1945 – w Jugosławii została rozwiązana AVNOJ.

CIEKAWOSTKI

W Ardenach słychać kolędy – święta na froncie

We wspomnieniach amerykańskich żołnierzy pojawiają się relacje o ubieraniu zaimprowizowanej choinki, wspólnym śpiewaniu kolęd. Wszystko to w przerwie od wzajemnego ostrzału i przy poczuciu ogromnej tęsknoty za odległym o tysiące kilometrów domem.

„I am Polish” – czeski pilot Polakiem

Zawsze konsekwentnie odmawiał angażu do czeskich sił powietrznych, podkreślając silną więź z Polakami – czeski pilot w praktyce stał się Polakiem. Zasłynął także ze specyficznego sposobu „polowania” na niemieckie samoloty.