Czołgi T-34-76 i T-34-85 należały do najliczniejszych czołgów używanych przez Ludowe Wojsko Polskie. W czołgach tych, zarówno w czasie wojny jak i po niej, stosowano dwa rodzaje pocisków działowych, z których odłamkowo burzący miał dwa nastawienia zapalników. Wówczas nazywano je: pocisk ppanc., granat odłamkowo burzący z kapturkiem i granat odłamkowo burzący bez kapturka. To, w jakich sytuacjach należało używać każdego z nich – lub otworzyć ogień z karabinów maszynowych DT – opisano w oficjalnym podręczniku pt. „Czołg T-34. Krótkie wskazówki dla załogi”, wydanym w 1945 r.:
„Wyboru broni, rodzaju pocisku lub rodzaju ognia k. m. dokonuje się w związku z wykonywanym zadaniem, charakterem celu i skutecznością ognia. Z działa prowadzi się ogień:
- a) pociskiem ppanc. – do czołgów, samochodów panc., szturmowej artylerii, pancernych osłon, strzelnic DPO i do opancerzonych transportowców.
- b) granatem odłamkowo burzącym z nastawieniem zapalnika na działanie burzące (z kapturkiem) – do celów ze zmiennymi zasłonami (działa ppanc., baterie k. m. i granatników, punkty ogniowe, punkty d-ców i obserwacyjne), a także do czołgów, samochodów pancernych, opancerzonych transportowców.
- c) granatem odłamkowo burzącym z nastawieniem zapalnika na działanie odłamkowe (bez kapturka) – do otwartych stanowisk ppanc., baterii artyleryjskich, otwartych stanowisk baterii k. m., moździerzy i samochodów.
Z k. m. prowadzi się ogień do celów żywych, specjalnie grupowych, do lekkich samoch. panc., lekko opancerzonych transportowców, otwartych baterii k. m. lub moździerzy.”
Jak widać, wybór odpowiedniego pocisku był dość prosty w przypadku celów nieopancerzonych, kiedy stosowano granat odłamkowo burzący bez kapturka lub ogień z karabinu maszynowego. Nieco więcej trudności sprawiał wybór między pociskiem ppanc. a granatem odłamkowo burzącym z kapturkiem. W tym przypadku wiele zależało od decyzji dowódcy czołgu, który musiał ustalić jaki rodzaj pocisku okaże się lepszym rozwiązaniem w konkretnej sytuacji.
Bibliografia: „Czołg T-34. Krótkie wskazówki dla załogi”, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1945.
Fotografia: czołg T-34-85 podczas defilady w Warszawie mającej miejsce w latach 1945-1950. Źródło: NAC, Wojskowa Agencja Fotograficzna.
Marek Korczyk
